BBEMG - Belgian BioElectroMagnetics Group

Belgian BioElectroMagnetics Group

FAQ over elektromagnetische hypergevoeligheid

FAQ over elektromagnetische hypergevoeligheid

1. Ik ben huisarts. Tijdens één van mijn raadplegingen vroeg een patiënt me of zijn symptomen niets te maken zouden kunnen hebben met elektromagnetische hypergevoeligheid. Kunt u mij wat informatie bezorgen over dit syndroom? Wat adviseert u aan personen die denken dat ze last hebben van niet-ioniserende stralingen?

Steeds meer mensen klagen over een "overgevoeligheid voor elektriciteit" of een "elektromagnetische hypergevoeligheidelektromagnetische hypergevoeligheid", d.w.z. dat ze klachten hebben die ze toeschrijven aan het gebruik of de nabijheid van apparaten of uitrustingen die elektrische (EF), magnetische (MF) of elektromagnetische (EMF) velden uitstralen (Berqvist et al., 1997). Er bestaat geen formele definitie of diagnose van elektromagnetische hypergevoeligheid omwille van het niet-specifieke karakter van de gemelde symptomen, de klaarblijkelijke heterogeniteit van de patiënten en het gebrek aan een bevestigde etiologie. Er bestaat momenteel alleen een operationele definitie. "elektromagnetische hypergevoeligheid" is een syndroom dat hoofdzakelijk door de patiënt zelf wordt gedefinieerd. De symptomen variëren van de ene persoon tot de andere, maar in de meeste gevallen zijn ze niet specifiek, licht en zonder objectief bewijs. Doordat er geen diagnostische criteria zijn, worden de waargenomen symptomen toegeschreven aan wat men "elektromagnetische hypergevoeligheid" noemt (deze term staat tussen aanhalingstekens, omdat er niet noodzakelijkerwijze een verband kan worden bewezen tussen de elektromagnetische velden en de gezondheidsreacties).

Deze patiënten hebben last van dermatologische symptomen (gekriebel, brandwonden, jeuk, rode plekken) en/ of neurologische symptomen (hoofdpijn, concentratieproblemen, duizelingen, vermoeidheid,…) wanneer ze in de buurt komen van elektrische installaties of uitrustingen; computers, fluorescentielampen, hoogspanningslijnen, elektrische apparaten, TV, GSM, GSM-antennes… Ze vormen geen homogene groep en sommigen staan erop dat men een onderscheid maakt tussen twee zogenaamde "overgevoelige" patiënten, in functie van de toewijzing van het probleem: een subgroep mensen die klagen over dermatologische problemen die te maken hebben met het werken op een computer en een andere subgroep mensen die klagen over symptomen die verband houden met "elektrische apparaten" (Bergdahl, 1995).

De frequentie en de aanwezigheid van dit verschijnsel van "elektromagnetische hypergevoeligheid" variëren van het ene land tot het andere, waarbij in de Scandinavische landen en dan meer bepaald in Zweden, meer dermatologische symptomen worden vastgesteld met betrekking tot het werken met computers, en in onze streken meer symptomen van het "neurasthenische" type (hoofdpijn, vermoeidheid, cognitieve problemen enz…) die worden geassocieerd met hoogspanningslijnen of mobilofonie. Vermeldenswaard in dit verband is het feit dat deze "elektromagnetische hypergevoeligheid" wordt aangetroffen bij intensiteits- en frequentieniveaus van elektromagnetische velden waaraan ook de algemene bevolking wordt blootgesteld en dat die ver onder de internationale aanbevelingswaarden liggen. Deze symptomen zijn van voorbijgaande aard en verdwijnen meestal kort nadat de persoon in kwestie niet meer aan de velden wordt blootgesteld. Er bestaat geen enkel aangetoond verband tussen de blootstelling aan elektrische velden, magnetische velden of elektromagnetische velden en de symptomen waarvan sprake is. Niettemin kan deze elektromagnetische hypergevoeligheid in bepaalde gevallen aanzienlijke beperkingen in het dagelijkse leven met zich meebrengen. Hoewel er aanzienlijke wetenschappelijke problemen bestaan omtrent de definitie van "elektromagnetische hypergevoeligheid" en de diagnosecriteria, zijn de problemen waarmee mensen die "elektromagnetische hypergevoeligheid", wel degelijk reëel en moet er rekening mee worden gehouden.

Wij wijzen dan ook op de noodzaak van een compleet medisch onderzoek vooraleer men de eventualiteit verwerpt van een pathologie die niet door de persoon in kwestie gekend is. In onze rubriek Elektromagnetische hypergevoeligheid - Doelstellingen krijgt u een vollediger idee van de werken die met overgevoelige personen worden uitgevoerd.

2. Ik zou graag weten wat de Belgian BioElectroMagnetics Group al heeft gedaan (of doet) met de vragen van mensen die overgevoelig zijn voor elektromagnetische velden. Ikzelf heb in Frankrijk heel wat getuigen ontmoet, maar slechts weinigen onder hen worden door het medische korps als "overgevoelig" voor elektriciteit beschouwd. Hoe is de situatie in België?

Binnen de Psychoneuroendocrinology unit, voorzien wij voor personen die klagen over elektromagnetische hypergevoeligheid interventies, die bestaan uit een evaluatie van hun gezondheidstoestand en hun niveau van welzijn. Er wordt ook een grondig interview voorgesteld, waarin we proberen om een duidelijker zicht te krijgen op dit probleem van elektromagnetische hypergevoeligheid en de verschijningsvormen. We zoeken dan ook naar factoren van voorbestemdheid en factoren die deze overgevoeligheid kunnen stimuleren of versterken, om de historiek en de context te begrijpen waarin deze symptomen verschijnen, evenals hun reactiviteit ten opzichte van andere omgevingsfactoren, de risicoperceptie en de factoren op het vlak van psychosociale stress.

Het medische onderzoek is bedoeld om iedere medische pathologie te identificeren en te behandelen die zou kunnen verantwoordelijk zijn voor de symptomen of een deel ervan. De klinische analyse is dan weer bedoeld om het profiel van die overgevoelige personen te definiëren, evenals de eigenschappen en condities van hun symptomatologie.

Soms worden er provocatietests voorgesteld, waarbij de personen worden geconfronteerd met gecontroleerde blootstellingen aan magnetische velden van 50 Hz. Dit geldt voor de gevallen waarin dit type veld zeer uitdrukkelijk als oorzaak wordt aangeduid. Dit deel van het werk wordt uitgevoerd in samenwerking met het team ingenieurs (zie team ACE), die eventueel metingen in de woning of op het werk van de personen uitvoeren of die ze op de hoogte brengen van de onderzoek worden er ook biologische analyses voorgesteld, evenals cytogenetische analyses van bloedcellen die aan elektrische en magnetische velden worden blootgesteld (uitgevoerd door VITO 2005-2009).

Doordat de medische wereld in België dit "syndroom" niet erkent en er geen diagnosecriteria bestaan en er geen oorzakelijk verband kan worden aangetoond met de vermoedelijke oorzaak (in dit geval de blootstelling aan elektromagnetische velden), is de pijn en het ongemak van deze personen van dien aard, dat het van belang is om ze ernstig te nemen en van bij de verschijning van de eerste symptomen in te grijpen. Bij gebrek aan een beschikbare specifieke medische behandeling, zijn de interventies die wij uitvoeren, bedoeld om de personen op de hoogte te brengen van de problematiek van de elektrische en magnetische velden en om strategieën toe te passen om de beleefde stress onder controle te houden, om te werken aan de organisatorische factoren die stress voortbrengen die de symptomatologie zouden kunnen verzwaren en om middelen te zoeken waarmee men de reacties die met deze elektromagnetische hypergevoeligheid te maken hebben, kan beperken, zodat de persoon die probeert om uit de buurt van iedere bron van elektromagnetische velden opnemen met team PNE.

3. Tijdens de wintermaanden krijg ik vaak schokken bij het verlaten van mijn voertuig of ontladingen tussen mezelf en iemand die een zijden hemd draagt. Is dit een elektromagnetische hypergevoeligheid?

Het gaat in dit geval om elektrostatische ontladingen, zonder enig pathologisch effect, die alleen maar hinderlijk zijn. Deze ontladingen zijn een gevolg van het in evenwicht brengen van het spanningsverschil tussen twee "lichamen" die niet dezelfde potentiaal hebben. De potentiaal is afkomstig van de accumulatie van elektrische ladingen als gevolg van de wrijving met de lucht en het vermogen van bepaalde materialen om ladingen op te nemen (kattenvel, zijde).

De ladingen vloeien doorgaans onmiddellijk naar de aarde, waardoor de lichamen op eenzelfde potentiaal worden gehouden. Maar in geval van een geringere vochtigheid van de lucht, bij het dragen van isolerende schoenen of bij het lopen op een isolerend tapijt, kan een lichaam zich geleidelijk steeds meer opladen. Vervolgens kan bij contact met een object met een andere potentiaal (deurklink, ander persoon, wagen, ...) een ontlading van de lading tussen de twee lichamen ontstaan, wat zich kan voordoen als een elektrische boog (als de lucht tussen de twee lichamen het elektrische veld niet meer kan vasthouden) waardoor de ladingen kunnen afvloeien.

Dit gebeurt op een interval van enkele nanoseconden (miljardsten van een seconde) en heeft geen enkel pathologisch effect. Maar men "voelt" de ontlading. Dat geldt voor iedereen. Bepaalde personen zouden de elektrische ontlading evenwel beter voelen dan andere. Het gaat dus om een goed gekende en onmiddellijke reactie op elektriciteit. Dit is niet hetzelfde fenomeen dat beschreven wordt als elektromagnetische hypergevoeligheid. Voor een overzicht van de symptomen als gevolg van deze elektromagnetische hypergevoeligheid zie de pagina op de site van de BBEMG over Elektromagnetische hypergevoeligheid .

4. Als gevolg van een elektrische schok ben ik overgevoelig geworden en lijd ik permanent aan tintelingen op de bovenste en onderste ledematen en op het hoofd, evenals een gewaarwording van branderigheid van het aangezicht. Deze verschijnselen zijn wisselend in de tijd en in de ruimte. Naargelang van de plaats waar ik mij bevind, zijn deze gewaarwordingen min of meer sterk. Ik ben secretaresse en het feit op een computer te werken geeft mij deze gewaarwordingen zeer sterk. Ik weet niet meer wat te doen om van deze kwaal verlost te worden. Gelieve mij uw advies te geven.

Bepaalde personen klagen over symptomen vergelijkbaar met de uwe die zij toeschrijven aan de blootstelling aan elektromagnetische velden. Hoewel de klachten van deze personen nooit worden betwijfeld, kon geen enkel oorzakelijk verband worden aangetoond. De WGO beveelt aan dit probleem te benaderen op basis van de symptomen en niet op basis van de bronnen van elektromagnetische velden (behalve als metingen uitgevoerd op uw werkplaats op een abnormaal hoge blootstelling zouden wijzen: zie de Richtlijn 2013/35/UE, tot wijziging van de Richtlijn 2004/40/EG), maar in het geval dat u beschrijft, lijken de reacties het gevolg te zijn van een elektrische schok die een echte stress voor u is geweest.

Het is moeilijk voor ons u een schriftelijk advies te geven. Wij bevelen u aan uw huisarts te raadplegen en hem de omstandigheden van het optreden van deze symptomen uit te leggen. Hij zal u kunnen helpen met het onderzoek van de verschijnselen.

U kunt ook telefonisch contact opnemen met team PNE.

Ziehier twee adressen van de WGO die het probleem van elektromagnetische hypergevoeligheid behandelen:

Wij bevelen u aan ook FAQ over semicirculaire lipoatrofie te lezen betreffende semicirculaire lipoatrofie, een aandoening die voorkomt bij werknemers in de informatica.

5. Een administratieve dienst vraagt een medisch attest dat aantoont dat ik elektrohypersensitief ben. Waar kan ik hiervoor de nodige tests laten uitvoeren?

Daar kunnen wij u helaas niet mee helpen. Zoals u misschien op onze website of elders gelezen heeft, is elektrosensitiviteit momenteel niet meetbaar. De BBEMG onderzoekt dit syndroom om de oorzaken en mechanismen ervan te begrijpen. Dit onderzoek is momenteel in uitvoering.

Zie verder in de pagina team PNE.

Share on Facebook

Laatste update op 13/10/2016

Zie ook...

Health

Gezondheid

Na ongeveer 40 jaar onderzoek naar de effecten 50 Hz EMV op de gezondheid zijn de resultaten nog steeds onbeslist. Zie een overzicht van recent onderzoek.

Problematiek van gezondheid risico's >>
Hypersensitivity

Elektromagnetische hypergevoeligheid

Wat mensen hebben een brede waaier aan niet-specifieke klachten en symptomen die zij toeschrijven aan elektriciteit of EMV. Dit resulteert in verschillende gradaties van ongemak en gezondheidsklachten. (...)

Elektromagnetische hypergevoeligheid >>