BBEMG - Belgian BioElectroMagnetics Group

Belgian BioElectroMagnetics Group

Cognitieve en neuro-endocriene effecten van 50 Hz MV (1999-2005)

Cognitieve en neuro-endocriene effecten van 50 Hz MV (1999-2005)

Activiteitenverslagen

2001-2005

M. Crasson & J.J. Legros

De rol van laboratoriumstudies is het evalueren van de effecten van blootstelling op korte termijn. Uit de gepubliceerde psychofysiologische en cognitieve studies blijkt dat de mogelijkheid van een effect van een blootstelling aan een magnetisch veld van 50-60 Hz met zwakke veldsterkte op de cognitieve processen bij de mens niet kan worden uitgesloten. De waargenomen effecten zijn evenwel zwak. De wijzigingen in de reactietijd of de verschillen in de juistheid van de respons zijn doorgaans van de orde van 10%. Bovendien blijven deze veranderingen binnen de normale grenzen van deze tests. De effecten zijn inconsistent, subtiel, tijdelijk en specifiek voor bepaalde aspecten van het cognitieve functioneren zonder duidelijk dosisresponsverband en zijn weinig reproduceerbaar. Maar men kan niet stellen dat de waargenomen wijzigingen gewoonweg toe te schrijven zijn aan het toeval. Zij doen zich voor bij de meeste onderzochte personen voor zover de studie bij een groot aantal personen wordt uitgevoerd. Voegen we hier ook aan toe dat de waargenomen effecten niet het gevolg zijn van stress geïnduceerd door de perceptie van de velden door de vrijwilligers aangezien zij onafhankelijk zijn van deze perceptie. Als conclusie komt uit de studieverslagen naar voren dat een blootstelling aan elektrische en/of magnetische velden van 50-60 Hz met zwakke veldsterkte een effect zou kunnen hebben op bepaalde processen van aandacht, geheugen of tijdsperceptie zonder invloed op de totale capaciteit van informatieverwerking of het globale niveau van waakzaamheid.

Een coherent gegeven in de laboratoriumstudies heeft te maken met de afwezigheid van effecten van blootstelling aan elektrische en magnetische velden bij netfrequentie op de gemoedsstemming. Deze laatste wordt vaak gemeten aan de hand van subjectieve zelfafgenomen testen.

In de periode 2001-2005 van het project BBEMG hebben wij de volgende taken uitgevoerd in verband met cognitieve studies:

  • Publicatie van een studie uitgevoerd onder het voorgaande project BBEMG: Absence of daytime 50 Hz, 100 µT magnetic field or bright light (5.000 lux) exposure effect on human performance and psychophysiological parameters. (Crasson, M., Legros, J.J. (2005). Bioelectromagnetics 26:225-233).
  • Uitvoering en publicatie van een studie in verband met de cognitieve effecten en de effecten op de functie van het pijnappelklier van een blootstelling aan magnetische velden van 50 Hz met een dichtheid van 400 microT. Het doel van deze studie was het analyseren van de effecten van een verticaal magnetisch met zeer lage frequentie (50 Hz) en een dichtheid van 20 en 400 microT bij jonge mannen onderworpen aan cognitieve prestatietests. 32 vrijwilligers (20 tot 30 jaar) namen deel aan deze dubbelblind studie. Het experimentele protocol bestond uit de toediening van de volgende tests: verdeelde aandacht, flexibiliteit, memory updating, digit span, digit span met articulaire suppressie en tijdsperceptie. De totale duur van de blootstelling was 65 minuten. De deelnemers werden op een at random wijze toegewezen aan de vier volgende groepen: drie groepen met helm (gesimuleerde blootstelling - 20 micro T - 400 micro T) en één groep zonder helm (om het effect van verwachting te onderzoeken). Geen enkel effect van de blootstelling aan een magnetisch veld werd waargenomen op de prestaties of op de excretie van het urinaire metaboliet van melatonine (aMT6s) in de nacht na elk van de sessies met blootstelling.

    Deze studie werd ook voorgesteld in de vorm van een poster op het 6 e congres van de European Bioelectromagnetics Association (6th International Congress of the European Bioelectromagnetics Association, 13-15 November 2003, Budapest, Hungary). ( Delhez, M., Legros, J.J., Crasson, M. (2004). Bioelectromagnetics, 25 (8):592-598 ).
  • overzicht van de literatuur van cognitieve en psychofysiologische studies bij de mens, gepubliceerd in Radiation Protection Dosimetry (Crasson, 2003): 50-60 Hz electric and magnetic field effects on cognitive function in humans : a review. (Crasson, M. (2003). Radiation Protection Dosimetry, 106 (4):333-340).

 

1999 -2000

M. Crasson, P. Pirotte, F. Rogé, MT. Hagelstein, J.J. Legros

Een van de premissen van de " melatoninehypothese" is dat chronische blootstelling aan magnetische velden (M-velden) van 50-60 Hz de normale nachtelijke synthese van melatonine in de pijnappelklier vermindert. Bovendien is deze hypothese uitgebreid tot andere ziektebeelden die gebonden zijn aan blootstelling aan M-velden zoals de psychologische depressie. Tot nu toe is echter nog geen studie verschenen over blootstelling van de bevolking aan M-velden en de functie van de pijnappelklier. In 1997 observeerden Beale en medewerkers een significante lineaire dosis-respons relatie tussen blootstelling van de bevolking en psychologische variabelen en/of gerelateerd met de geestesgezondheid.

Doel van onze studie was een evaluatie van het psychologisch welzijn in verband met de residentiële blootstelling van de bevolking aan M-velden en tegelijk een evaluatie van de functie van de pijnappelklier door urinedoseringen van 6-sulfatoxymelatonine (aMT6s), de belangrijkste metaboliet van melatonine. De urine-excretie van aMT6s werd gemeten op urinestalen over 3 perioden (19h-23h, 23h-07h, 07h-11h). Voor de evaluatie van het welzijn gebruikten wij de Franstalige versie van de General Health Questionnaire (GHQ-28) (Goldberg en Williams, 1988). Speciaal voor deze studie werd een vragenlijst opgesteld over de dagelijkse gewoonten (o.a. het gebruik van elektrische apparaten) en de gezondheid.

De M-velden werden gemeten op drie plaatsen in elke kamer waar de persoon minstens een uur per dag in doorbracht om zo te komen tot een schatting van de mettertijd geaccumuleerde blootstelling en de gemiddelde blootstelling volgens de methodologie van Beale en coll. Ook het elektrisch verbruik en metingen in de buurt van elektrische apparaten en in de buurt van de elektriciteitsmeter werden geregistreerd. Aanvankelijk werden 111 personen voor deze studie ingeschreven. Van 77 personen werden complete gegevens ingewonnen, zijnde 50 woningen (gemiddelde leeftijd van de personen: 38±13 jaar (van 19 tot 70 jaar), 36 vrouwen, 41 mannen). Multipele regressieanalyses met mogelijke ongepaarde factoren zoals leeftijd, geslacht en gewicht geven geen significant verband tussen de neurohormonale variabele (aMT6s) of scores van de GHQ-28 en de M-velden parameters. Niettemin is één factor van de GHQ-28, nl. sociale disfunctionering, positief gecorreleerd met het elektriciteitsverbruik (kWh) (p=0.01). Zonder matching van leeftijd, geslacht en lengte, is het gewicht gecorreleerd met meerdere metingen van M-velden (p>0.0005); de gewichtstoename is dan evenredig met de blootstelling aan M-velden.

Conclusie: Deze voorlopige studie vindt geen consistente wijziging in de functie van de pijnappelklier noch in het psychologisch welzijn van de personen die thuis aan verschillende intensiteiten en verschillende bronnen magnetische velden van zeer lage frequentie zijn blootgesteld. Een onverwacht resultaat is de significante correlatie tussen gewicht en blootstelling aan M-velden.

Publicaties

Crasson, M., & Legros, J.J. (2005).
Absence of daytime 50 Hz, 100 microT rms magnetic field or bright light exposure effect on human performance and psychophysiological parameters.
Bioelectromagnetics, 26, 3, 225-233.

Delhez, M., Legros, J.J., Crasson, M. (2004).

No influence of 20 µT and 400 µT, 50 Hz magnetic field exposure on cognitive function in humans.
Bioelectromagnetics, 25, 8, 592-598.

Crasson , M. (2003).
50-60 Hz electric and magnetic field effects on cognitive function in humans: a review.
Radiation Protection Dosimetry, 106, 4:333-340.

Crasson , M., Beckers , V., Pequeux , Ch., Claustrat , B., Legros , J.J. (2001).
Daytime 50-Hz magnetic field exposure and plasma melatonin and urinary 6-sulfatoxymelatonin concentration profiles in humans.
Journal of Pineal Research, 31:234-241.

Crasson, M., Pirotte, P., Hagelstein, M.T., Hendrick, J.C., Legros, J.J. (2001).
L'exposition résidentielle aux champs magnétiques 50-Hz a-t-elle des effets psychologiques et neuroendocriniens ? Résultats d'une étude pilote belge.
Annales d'Endocrinologie, 62 (4), cahier 1, 383 (published abstract).

Crasson, M., Pirotte, P., Roge, F., Hagelstein, MT, Legros, J.J. (2000).
Residential exposure to 50-Hz magnetic fields : a psychological and neuroendocrinological evaluation.
Proceedings of the Millenium International Workshop on Biological Effects of Electromagnetic fields. Heraklion, Crete, Greece 17-20 October, 2000.

Crasson, M., Legros, J.J., Scarpa, P., Legros, W. (1999).
50 Hz magnetic field exposure influence on human performance and psychophysiological parameters. Two double-blind experimental studies.
Bioelectromagnetics, 20 (8):474-486.

Crasson, M., Legros, J.J. (1998).
Exposition diurne à des champs électromagnétiques contrôlés : effets sur l'excrétion urinaire de 6-sulfatoxymélatonine (aMT6s) et de cortisol.
Annales d'Endocrinologie, 59, octobre, 216 (published abstract).

Crasson, M., Claustrat, B., Legros , J.J. (1997).

Des champs magnétiques 50-Hz de 100 µT ont-ils des effets sur la production de mélatonine chez l'homme. Résultats de deux études expérimentales récentes.
Annales d'Endocrinologie, 58, 2S71:89 (published abstract).

Crasson , M., Timsit-Berthier, M., Legros, J.J. (1996).
A double-blind evaluation of 50-Hz field effects on human cognitive tasks, event-related potentials and neuroendocrine parameters.
In : Recent Advances in Event-Related Brain Potential Research, Proceedings of the 11th International Conference on Event-Related Potentials (EPIC), Okinawa, Japan, June 25-30, 1995, Excerpta Medica International Congress Series 1099.

Crasson, M. (1995).
Contribution à l'étude des effets psychologiques, psychophysiologiques et neuroendocriniens de l'exposition humaine à des champs magnétiques 50 Hz et des problèmes soulevés par la variabilité interindividuelle.
Thèse déposée pour l'obtention du grade de Docteur en Psychologie. Année Académique 1994-1995. (Doctoral dissertation).

Crasson, M., Timsit-Berthier, M., Legros, J .J. (1993).
Contribution à l'étude des effets de l'exposition à des champs magnétiques 50 Hz sur certains paramètres neuropsychologiques et neuroendocriniens.
Psychologie Médicale, 25 (13):1341-1346.

Crasson , M. (1993).
Critique de l'ouvrage : 'Electromagnetic fields and circadian rhythmicity. Circadian Factors in human health and performance.' Moore-Ede, M.C., Campbell, S.S., Reiter, R.J. (eds.). Birkhaüser, Boston (1992), 210p. Neurophysiologie Clinique (1993), 23 (2/3), 280-281.

Other publications

Crasson, M., Kjiri, S., Colin, A., Kjiri, K., L'Hermite-Baleriaux, M., Ansseau, M., Legros, J.J. (2004).
Serum melatonin and urinary 6-sulfatoxymelatonin in major depression.
Psychoneuroendocrinology 29 (1): 1-12.

Hendrick, J.C., Crasson, M., Hagelstein, M.T., Brul , E., Legros, J.J. (2002).
Approche statistique de 1'influence de l'âge et du sexe sur l'excrétion de 6-sulfatoxymélatonine urinaire (a-MT6s) chez l'individu normal.
Annales d'Endocrinologie. Annales d'Endocrinologie, 63 (1):3-7.

Crasson, M, Lembreghts, M, El Ahmadi, A., Legros, J.J., Timsit - Berthier, M. (2001).
Etude de la variabilité interindividuelle de la variation contingente négative (VCN).
Neurophysiol Clin 31:300-320.

Bruls, E., Crasson, M., Van Reeth, O., Legros, J. J. (2000).
Mélatonine II. Actions physiologiques et thérapeutiques.
Rev. Med. Liege, 55 (9):862-870.

Bruls, E., Crasson, M., Legros, J.J. (2000).
Mélatonine I. Physiologie de la sécrétion.
Rev. Med. Liege, 55 (8):785-792.

Hendrick, J.C., Crasson, M., Halgestein, M.Th., Bruls, E., Legros, J.J. (1999).
Approche statistique de l'influence de l'âge et du sexe sur l'excretion de 6-sulfatoxymelatonine (aMT6s) urinaire chez l'individu normal.
Annales d'endocrinologie, 60 (4), octobre 1999, 361, F152 (abstract publié).

Share on Facebook

Laatste update op 06/06/2017

Zie ook...

Health

Gezondheid

Na ongeveer 40 jaar onderzoek naar de effecten 50 Hz EMV op de gezondheid zijn de resultaten nog steeds onbeslist. Zie een overzicht van recent onderzoek.

Problematiek van gezondheid risico's >>
Hypersensitivity

Elektromagnetische hypergevoeligheid

Wat mensen hebben een brede waaier aan niet-specifieke klachten en symptomen die zij toeschrijven aan elektriciteit of EMV. Dit resulteert in verschillende gradaties van ongemak en gezondheidsklachten. (...)

Elektromagnetische hypergevoeligheid >>